Rachunek prawdopodobieństwa i statystyka/Ćwiczenia 6: Rozkłady prawdopodobieństwa i zmienne losowe

Z Studia Informatyczne
Przejdź do nawigacjiPrzejdź do wyszukiwania

Ćwiczenia

Ćwiczenie 6.1

Rozpatrujemy eksperyment polegający na rzucie dwiema symetrycznymi kostkami, a interesuje nas ta większa spośród liczb oczek uzyskanych na obu z kostkach.


Wyróżnijmy przestrzeń probabilistyczną , gdzie:



oraz:



(to znaczy, że jest najmniejszą -algebrą zawierającą zbiory ), zaś:



( możemy zdefiniować w dowolny sposób). Określmy następujące trzy funkcje:





Łatwo sprawdzić, że dwie pierwsze funkcje są zmiennymi losowymi na i jest to zgodne z naszą zapowiedzią, że zmienne losowe opisują zdarzenia "ciekawe". Rzeczywiście, zmienna losowa jest po prostu interesującą nas w danej chwili wielkością, zaś zmienna wskazuje na to, czy ta wielkość jest lub nie jest . Natomiast funkcja nie jest zmienną losową na tej przestrzeni, gdyż na przykład zbiór:



nie może być przedstawiony za pomocą zbiorów , więc nie jest zdarzeniem (to znaczy ). Jest to zrozumiałe w tym sensie, że informacja o maksymalnej liczbie oczek nie określa jednoznacznie ich sumy. Oczywiście, wszystkie trzy funkcje są zmiennymi losowymi względem -algebry .

Ćwiczenie 6.2

Nawiązując do ćwiczenia 6.1, policzymy rozkład zmiennej (teraz już zakładamy, że jest miarą określoną jak w schemacie klasycznym).

Otrzymujemy:


dla



oraz



Ćwiczenie 6.3

Rozpatrzymy dwie sytuacje, w których zmienne losowe oraz mają takie same rozkłady, a mimo to ich zestawienia w każdym przypadku mają rozkłady istotnie różne.

W obu poniższych przypadkach zajmujemy się schematem klasycznym.

Najpierw założymy, że:



a zmienne losowe są zdefiniowane przez:



Oczywiście, rozkłady tych zmiennych są sobie równe i można je w każdej chwili podać. Ciekawszy dla nas jest natomiast rozkład wektora losowego . Wprost z definicji widać, że jest on skupiony w sześciu punktach postaci , gdzie i =. Mianowicie:



Niech teraz:



oraz niech zmienne losowe będą określone następująco:



Oczywiście, tak jak w przypadku poprzednim, zmienne te mają takie same rozkłady. Jednak, jak łatwo się przekonać, rozkład ich zestawienia jest całkiem inny. Mianowicie:


dla


Zauważmy przy okazji, że w drugim przypadku zachodzi równość:


dla wszystkich


co oznacza, że rozkład zestawienia jest iloczynem kartezjańskim rozkładów zmiennych składowych. Głębszym powodem tego jest to, że zmienne oraz są niezależne - co to oznacza, zostanie za chwilę formalnie zdefiniowane, jednak zakładając (chyba całkiem naturalnie), że wynik rzutu jedną kostką nie ma wpływu na wynik rzutu drugą kostką, czujemy, że nasze zmienne losowe "powinny" być niezależne.

Ćwiczenie 6.4

Wykażemy, że podczas rzutu dwiema kostkami suma oczek i różnica oczek nie są zmiennymi losowymi niezależnymi.

Wystarczy wskazać takie wartości przyjmowane przez te zmienne, dla których nie zachodzi wzór 6.5. Zauważmy, na przykład, że:



gdyż powyższe zdarzenie oznacza wypadnięcie pary "szóstek", natomiast:



a więc:



Ćwiczenie 6.5

Niech będzie zmienną losową o rozkładzie dyskretnym, przyjmującą wartości: , z prawdopodobieństwem każda. Policzmy rozkład zmiennej losowej .

Zmienna przyjmuje wartości:



z prawdopodobieństwami, odpowiednio:



Ćwiczenie 6.6

Niech będzie zmienną losową o rozkładzie ciągłym o gęstości . Wyznaczymy rozkład zmiennej losowej , podając jej dystrybuantę .

Musimy policzyć dla każdego . Dla mamy:




Jeszcze łatwiej można policzyć dla - zauważmy, że przypadek jest najprostszy. Otrzymujemy ostatecznie:



Jest oczywiste, że dystrybuanta jest różniczkowalna wszędzie z wyjątkiem trzech punktów, a to, zgodnie z uwagą 6.14, pozwala nam wyliczyć gęstość . Mianowicie:



Ćwiczenie 6.7

Narysujemy dystrybuantę rozkładu jednostajnego na odcinku , o którym była mowa w przykładzie 6.8.

Oto właściwy rysunek:

<flash>file=Rp.1.65.swf|width=350|height=350</flash>


Zadanie 6.1
Niech oznacza liczbę orłów uzyskanych podczas rzutu trzema monetami. Wyznacz rozkład i dystrybuantę .

Zadanie 6.2
W urnie jest jedna kula niebieska i dwie kule czarne. Losujemy kolejno: (a) bez zwracania, (b) ze zwracaniem, kule do momentu wylosowania niebieskiej kuli. Wyznacz rozkład liczby losowań oraz podaj wartość dystrybuanty tego rozkładu dla liczby 2.

Zadanie 6.3
Dobrać współczynnik tak, aby funkcja:



była gęstością pewnego rozkładu prawdopodobieństwa. Znajdź dystrybuantę tego rozkładu.

Zadanie 6.4
Dla jakiej stałej funkcja taka, że:


dla


może być funkcją prawdopodobieństwa dla pewnego rozkładu?

Zadanie 6.5
Dla jakiej liczby funkcja:



jest gęstością pewnego rozkładu prawdopodobieństwa? Dla tak otrzymanej liczby , oblicz , gdzie ustalone.

Zadanie 5.6
Dla rozkładu na , określamy tak zwane rozkłady brzegowe oraz , gdzie i są zbiorami borelowskimi. Czy prawdą jest, że ?

Zadanie 6.7
Oblicz , oraz , gdzie jest dystrybuantą określoną wzorem: , gdzie jest dystrybuantą rozkładu dyskretnego przyjmującego w punktach , , , i tę samą wartość równą , zaś jest dystrybuantą rozkładu jednostajnego na odcinku . Naszkicuj wykres . Czy ma rozkład dyskretny, czy rozkład ciągły?

Wskazówka.

Zadanie 6.8
Sformułuj odpowiednią definicję dystrybuanty tak, aby funkcja była dystrybuantą, o ile jest rozkładem prawdopodobieństwa.

Zadanie 6.9
Niech będzie sumą parami rozłącznych zbiorów oraz niech będzie funkcją. Rozważmy -algebrę , utworzoną ze wszystkich możliwych sum zbiorów . Wykaż, że jeżeli jest stała na każdym zbiorze dla , to jest mierzalna względem .

Zadanie 6.10
Dystrybuanta zmiennej losowej jest dana wzorem:



Oblicz dla .

Zadanie 6.11
Z przedziału losujemy liczbę naturalną zgodnie ze schematem klasycznym, a następnie z przedziału losujemy liczbę , też według schematu klasycznego. Znaleźć rozkład zmiennej losowej . Jaka jest w tym przypadku naturalna przestrzeń probabilistyczna?

Zadanie 6.12
Korzystając z definicji 6.22, wykaż wzór 6.5.

Zadanie 6.13
Niezależne zmienne losowe oraz mają rozkłady jednostajne na przedziale . Znajdź rozkłady zmiennych oraz . Czy zmienne te są niezależne? Spróbuj odgadnąć odpowiedź przed formalnym sprawdzeniem.

Zadanie 6.14
Niech niezależne zmienne losowe oraz mają rozkłady dyskretne i , gdzie . Wykaż, że suma ma rozkład:

dla      (6.6)

Zadanie 6.15
Wyprowadź wzór analogiczny do wzoru 6.6, w przypadku, gdy obie zmienne losowe przyjmują jedynie wartości , gdzie jest ustaloną liczbą naturalną.

Zadanie 6.16
W urnie jest 5 niebieskich i 3 czarne kule. Niech i oznaczają numery losowań, w którym po raz pierwszy pojawi się, odpowiednio, niebieska lub czarna kula. Znajdź rozkład wektora losowego . Czy zmienne losowe i są niezależne? Rozważ dwa przypadki: gdy losujemy po jednej kuli ze zwracaniem oraz bez zwracania.